ΚΑΤΗΧΗΣΗ Δ΄
Για τα Δέκα Δόγματα.
Α΄-ΙΖ΄. Περί Θεού. Περί Χριστού. Περί της γεννήσεως από την Παρθένο. Περί του Σταυρού. Περί της ταφής. Περί της Αναστάσεως. Περί Αναλήψεως. Περί Μέλλουσας Κρίσεως. Περί Αγίου Πνεύματος.
Για τους Φωτιζόμενους, η οποία έγινε στα Ιεροσόλυμα και αναφέρεται στα Δέκα Δόγματα. Η ανάγνωση είναι από την προς Κολοσσαείς επιστολή του Αποστόλου Παύλου στο εδάφιο: «Προσέχετε μήπως σας εξαπατήσει κανείς με την ψευδοφιλοσοφία και την αδειανή, από ωφέλιμο περιεχόμενο, απάτη, που στηρίζεται, όχι στη θεία αποκάλυψη, αλλά στην παράδοση των ανθρώπων και είναι φτιαγμένη σύμφωνα με τη στοιχειώδη και παιδαριώδη θρησκευτική διδασκαλία του πλανεμένου κόσμου» (Κολ. 2, 8) και όσα σχετικά ακολουθούν.
Α΄. Η κακία μιμείται την αρετή και το ζιζάνιο προσπαθεί να παρουσιάζεται σαν σιτάρι. Εξωτερικά βέβαια κατορθώνει να μοιάσει με το σιτάρι αλλά στη γεύση το ξεχωρίζουν εύκολα οι έμπειροι και διακριτικοί άνθρωποι. Και ο διάβολος παρουσιάζεται σαν φωτεινός άγγελος (πρβλ. Β΄ Κορ. 11, 14), όχι από την επιθυμία να γυρίσει στην πρώτη του δόξα – «γιατί είναι παγιωμένη η κακή προαίρεση του και παραμένει αμετανόητος» (πρβλ. Ιώβ. 41, 16) - αλλά για να περιβάλει με την μολυσματική κατάσταση της απιστίας και το πνευματικό σκοτάδι εκείνους που προσπαθούν να ζήσουν ισάγγελη ζωή.
Πολλοί λύκοι τριγυρίζουν με ένδυμα προβάτου (πρβλ. Ματθ. 7, 15), φορώντας μεν ρούχα προβάτου αλλά έχοντας ταυτόχρονα νύχια και δόντια. Ντυμένοι λοιπόν με το δέρμα του ήμερου ζώου εξαπατούν με την εμφάνιση τους τους άκακους, στους οποίους, μπήγοντας τα δόντια, μεταδίδουν το καταστροφικό μικρόβιο της ασέβειας.
Έχουμε λοιπόν ανάγκη από τη θεία Χάρη, από νηφάλια διάνοια και άγρυπνα μάτια. Ώστε ούτε να φάμε το ζιζάνιο για σιτάρι και να βλαφτούμε από την άγνοια μας, ούτε να αρπαχτούμε από το λύκο, νομίζοντας τον πρόβατο, ούτε να μας καταπιεί ο διάβολος, που σκορπίζει την καταστροφή, επειδή ξεγελαστήκαμε και τον νομίσαμε αγαθό άγγελο. Γιατί, όπως λέει η Αγία Γραφή, «τριγυρίζει ψάχνοντας με μανία να βρει κάποιον, για να τον καταβροχθίσει» (πρβλ. Α΄ Πέτρ. 5, 8). Γι’ αυτό η Εκκλησία διδάσκει. Γι’ αυτό υπάρχουν αυτά τα πνευματικά σχολεία. Γι’ αυτό γίνονται αυτά τα αναγνώσματα.
Β΄. Όποιος θέλει να ζήσει και να λειτουργήσει την πραγματική θεοσέβεια έχει ανάγκη από δυο βασικά πράγματα: από δόγματα ευσεβή και ορθά και από πράξεις αγαθές, καθαρές και άγιες. Δεν φθάνει μόνο το ένα από τα δυο. Ορθά δόγματα, χωρίς αγαθές πράξεις, δεν γίνονται δεκτά από τον Θεό και τις αγαθές πράξεις που δεν ακολουθούνται από δόγματα ορθά, ορθόδοξα, δεν τις δέχεται ο Κύριος. Γιατί, τι ωφελεί από το ένα μέρος να γνωρίζεις καλά τα δόγματα της Εκκλησίας και από την άλλη να πέφτεις στην αισχρή πορνεία; Και πάλι: Τι ωφελεί από το ένα μέρος να ζεις καλή και σώφρονα ζωή και από το άλλο να βλασφημάς με ασέβεια;
Είναι πολύ μεγάλος θησαυρός η ορθοδοξία και έχουμε ανάγκη από νηφάλια ψυχή για να διατηρηθούμε σωστοί στην πίστη. Γιατί είναι πολλοί εκείνοι που προσπαθούν να μας εξαπατήσουν με την ψευδοφιλοσοφία και την κούφια, από πνευματικό περιεχόμενο, απάτη (πρβλ. Κολ. 2, 8). Και οι μεν ειδωλολάτρες παρασύρουν στην πλάνη τους με την ευγλωττία - γιατί «στάζει μέλι το στόμα της πόρνης γυναίκας» (Παροιμ. 5, 3) - οι δε Ιουδαΐζοντες με την Αγία Γραφή - την οποία παρερμηνεύουν - εξαπατούν όσους τους πλησιάζουν (πρβλ. Τίτ. 1, 10).
Αυτοί από μικρά παιδιά μέχρι τα γεράματα τους καταγίνονται στη μελέτη των Γραφών και πεθαίνουν χωρίς να έχουν τίποτα κατανοήσει (πρβλ. Ησ. 46, 3-4). Επίσης πολλοί οπαδοί των αιρετικών «με γλυκόλογα και επαίνους εξαπατούν τις καρδιές των απονήρευτων ανθρώπων» (Ρωμ. 16, 18), καλύπτοντας κάτω από τη χριστιανική τους ιδιότητα την ασεβή και δηλητηριώδη πίστη τους. Για όλους αυτούς είπε ο Κύριος: «Προσέξτε μήπως κανένας σας πλανήσει» (Ματθ. 24, 4). Γι’ αυτό ακριβώς γίνονται και αυτές οι διδασκαλίες και οι επεξηγήσεις πάνω στα θέματα της Πίστεως.
Γ΄. Προτού λοιπόν γίνετε με το Βάπτισμα οριστικά πλέον πιστοί νομίζω ότι θα είναι χρήσιμο και βοηθητικό να συνοψίσουμε τις βασικές αλήθειες της πίστεως, ώστε να μην τις ξεχάσουν όσοι δεν έχουν πολλή αντιληπτική ικανότητα και καλή μνήμη, επειδή θα μεσολαβήσει το διάστημα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και θα είναι πάρα πολλά όσα θα λεχθούν. Δεν πρέπει όμως αυτά που συνοπτικά θα αναφέρουμε τώρα, μετά να λησμονήσουμε να τα αναπτύξουμε εκτενέστερα.
Και ας ανεχτούν - όσοι από τους παρευρισκομένους είναι πιο προχωρημένοι και έχουν ήδη πνευματικά καλλιεργηθεί, ώστε να διακρίνουν το καλό από το κακό - να ακούσουν θέματα που αφορούν αρχάριους και είναι εισαγωγικά στην πνευματική ζωή, μια και αναφέρονται στις πιο στοιχειώδεις αλήθειες της πίστεως (πρβλ. Εβρ. 5, 13-14). Έτσι και όσοι έχουν ανάγκη από Κατήχηση θα ωφεληθούν και όσοι τα ξέρουν ήδη από πριν θα τα ξαναζωντανέψουν στη μνήμη τους.
Περί Θεού
Δ΄. Πρώτα λοιπόν ας θεμελιωθεί στην ψυχή σας το δόγμα που αναφέρεται στον Θεό. Ο Θεός είναι Ένας και μοναδικός, αγέννητος, άναρχος, άτρεπτος, αναλλοίωτος. Δεν έχει από κάποιον άλλο γεννηθεί, ούτε έχει άλλο διάδοχο της δικής Του ζωής. Δεν άρχισε κάποτε να ζει μέσα στον χρόνο, ούτε θα τελειώσει ποτέ η ζωή του. Είναι αγαθός και δίκαιος. Και αν ποτέ ακούσεις κανένα αιρετικό να λέει ότι άλλος είναι ο δίκαιος Θεός και άλλος ο αγαθός Θεός, αφού θυμηθείς αυτά που άκουσες τώρα, να εννοήσεις αμέσως το δηλητήριο της αιρέσεως.
Γιατί τόλμησαν μερικοί ασεβείς να κομματιάσουν με τα λόγια τους τον Θεό. Και είπαν ότι άλλος Θεός είναι ο δημιουργός και κύριος της ψυχής και άλλος Θεός είναι ο δημιουργός των σωμάτων, διδάσκοντας έτσι για τον Θεό, πράγματα ανόητα χωρίς σεβασμό. Πώς είναι δυνατόν να γίνει ένας άνθρωπος δούλος δύο κυρίων, αφού ο Κύριος μας λέει στο Ευαγγέλιο ότι: «Κανένας δεν μπορεί να δουλεύει σε δυο κυρίους;» (Ματθ. 6, 24).
Ένας λοιπόν και μοναδικός είναι ο Θεός. Αυτός που δημιούργησε και τις ψυχές και τα σώματα. Ένας είναι ο δημιουργός του ουρανού και της γης, των αγγέλων και των αρχαγγέλων. Είναι δημιουργός πολλών δημιουργημάτων. Πατέρας όμως προαιώνιος είναι Ενός μόνου, του Μονογενούς Υιού Του, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον Οποίο δημιούργησε τα πάντα (πρβλ. Ιωάν. 1, 3), ορατά και αόρατα (πρβλ. Κολ. 1, 16).
Ε΄. Αυτός ο Πατέρας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, δεν έχει όρια, δεν κατοικεί σε κάποιον τόπο, ούτε είναι μικρότερος από τον ουρανό. Αλλά ο ουρανός είναι δημιούργημα του (πρβλ. Ψαλμ. 8, 4) και ολόκληρη η γη βρίσκεται μέσα στην παλάμη του (πρβλ. Ησ. 40, 12). Αυτός, ως πανταχού παρών, βρίσκεται ανάμεσα στον καθένα και στο καθετί και συγχρόνως είναι έξω από τον καθένα και το καθετί. Μην τον νομίσεις μικρότερο από τον ήλιο ή ότι ο ήλιος είναι φωτεινότερος ή ίσος με Αυτόν. Εφόσον Αυτός δημιούργησε τον ήλιο, Αυτός και πρέπει προ της δημιουργίας του ήλιου να είναι ασύγκριτα μεγαλύτερος και φωτεινότερος από το δημιούργημα Του.
Γνωρίζει το καθετί πριν να γίνει και είναι από όλους δυνατότερος. Γνωρίζει τα πάντα και ενεργεί κατά το θέλημα Του. Δεν υφίσταται κάποια συνέπεια εξωτερικών γεγονότων και επιδράσεων, ούτε γεννιέται, ούτε σύρεται από το πεπρωμένο και την τύχη. Είναι τέλειος κατά πάντα και έχει κατά το ίδιο μέτρο κάθε αρετή. Δεν αυξάνεται και δεν ελαττώνεται, αλλά είναι πάντοτε και κατά πάντα αναλλοίωτος. Έχει ετοιμάσει κόλαση για τους αμαρτωλούς και στεφάνια για τους δίκαιους,
ΣΤ΄. Όταν λοιπόν οι άνθρωποι πλανήθηκαν και έπαυσαν να πιστεύουν στον Ένα και Μοναδικό Θεό, τότε άλλοι από αυτούς θεοποίησαν τον ήλιο - για να μένουν χωρίς Θεό κατά το διάστημα της νύχτας που έχει δύσει ο ήλιος - άλλοι έχουν θεοποιήσει τη σελήνη για να μην έχουν την ημέρα Θεό και άλλοι θεοποίησαν άλλα έμψυχα ή άψυχα κτίσματα του Θεού, όπως τις τέχνες, τις τροφές, τις ηδονές. Άλλοι πάλι σαρκολάτρες έστησαν ψηλά το είδωλο της γυμνής γυναίκας και την ονόμασαν Αφροδίτη και έτσι με τη θέα της προσκύνησαν ταυτόχρονα και το πάθος τους.
Και άλλοι, θαμπωμένοι από τη λαμπρότητα του χρυσού, θεοποίησαν το χρυσάφι και τα άλλα υλικά πράγματα. Αν όμως κάποιος βάλει πρώτο θεμέλιο στην καρδιά του το δόγμα της μοναρχίας του Θεού και πιστέψει σ’ αυτό, ξεριζώνει συγχρόνως και όλη τη φθοροποιό επίδραση των κακών της ειδωλολατρείας και της πλάνης των αιρετικών. Αυτό λοιπόν το πρώτο δόγμα της ευσέβειας, βάλε το θεμέλιο στην ψυχή σου με την πίστη.
Περί Χριστού
Ζ΄. Να πιστεύεις και στον Υιό του Θεού, τον Ένα και Μοναδικό, στον Κύριο ημών Ιησού Χριστό. Τον Θεό που γεννήθηκε από τον Θεό, τη Ζωή που γεννήθηκε από τη Ζωή, το φως που γεννήθηκε από το Φως. Σ’ Αυτόν που είναι κατά πάντα όμοιος με Εκείνον που τον γέννησε. Σ’ Αυτόν ο Οποίος δεν έλαβε τη ζωή σε κάποια δεδομένη χρονική στιγμή, αλλά γεννήθηκε προαιώνια από τον Θεό Πατέρα, («δι’ οὗ τοὺς αἰῶνας ἐποίησας» Θ.Λ. Μεγάλου Βασιλείου), κατά τρόπο αΐδιο και ακατάληπτο.
Σ’ Αυτόν που είναι η ενυπόστατη Σοφία, η Δύναμη και η Δικαιοσύνη του Θεού (πρβλ. Α΄ Κορ. 1, 24-30). Σ’ Αυτόν που κάθεται στα δεξιά του Θεού-Πατέρα προαιώνια (πρβλ. Εβρ. 1, 3) και όχι, όπως νόμισαν μερικοί, ότι κάθισε στα δεξιά του Θεού Πατέρα, αφού έλαβε το στεφάνι μετά το Πάθος, ως βραβείο της υπομονής Του, αλλά έχει το βασιλικό αξίωμα σύγχρονο με τη γέννηση Του, αφού γεννήθηκε από τον Θεό Πατέρα προαιώνια. Και καθώς έχουμε πει, ο Χριστός, όντας Θεός, είναι σύνθρονος με τον Θεό Πατέρα και Σοφία και Δύναμη.
Συμβασιλεύει με τον Θεό Πατέρα και είναι συνδημιουργός πάσης ορατής και αόρατου κτίσεως. Δεν είναι κατώτερος με μειωμένη αξία θεότητας, γνωρίζει δε Εκείνον που τον γέννησε και ο ίδιος γνωρίζεται από Αυτόν (πρβλ. Ιωάν. 10, 15). Και για να μιλήσουμε με συντομία, θυμήσου αυτό που είναι γραμμένο στο Ευαγγέλιο: «Κανένας δεν γνωρίζει ουσιαστικά τον Υιό, παρά μονάχα ο Θεός-Πατέρας. Ούτε τον Θεό Πατέρα γνωρίζει ουσιαστικά κανένας άλλος, παρά μονάχα ο Υιός» (Ματθ. 11, 27).
Η΄. Να μη χωρίσεις τον Πατέρα από τον Υιό, ούτε να τους συγχύσεις και να δημιουργήσεις ένα κράμα Πατέρα και Υιού και να πιστέψεις σ’ αυτό. Αλλά να πιστεύεις ότι ο Υιός είναι Ένας και Ενός Πατέρα Μονογενής Υιός, ο προαιώνιος Θεός Λόγος. Λόγος όχι προφορικός που διαχέεται στον αέρα, ούτε λόγος που εξομοιώνεται με τα ανυπόστατα ανθρώπινα λόγια. Αλλά είναι Υιός Λόγος και λογικών όντων δημιουργός. Λόγος που ακούει από τον Θεό-Πατέρα και ομιλεί προς Αυτόν. Για όλα αυτά θα μιλήσουμε, πρώτα ο Θεός, εκτενέστερα. Γιατί δεν ξεχνάω αυτό που έχουμε πει, ότι δηλαδή τώρα μιλάμε για την πίστη εισαγωγικά και περιληπτικά.
Περί της γεννήσεως από την Παρθένο
Θ΄. Να πιστεύεις ότι ο Μονογενής Υιός του Θεού, για τις αμαρτίες μας κατέβηκε στη γη, πήρε την ίδια με μας σάρκα και γεννήθηκε από την Αγία Παρθένο και το Άγιο Πνεύμα. Δεν έγινε άνθρωπος κατά το φαινόμενο ή κατά φαντασία, αλλά στην πραγματικότητα. Ούτε έγινε άνθρωπος, περνώντας από την Παρθένο, σαν να ήταν Εκείνη κάποιος σωλήνας, αλλά έλαβε σάρκα από Αυτή και γαλακτοτροφήθηκε αληθινά. Έφαγε και ήπιε, όπως εμείς, αληθινά. Γιατί, αν ήταν κατά φαντασία η ενανθρώπιση, θα ήταν και κατά φαντασία η σωτηρία.
Ο Χριστός έχει δύο φύσεις. Εξωτερικά φαινόταν σαν απλός άνθρωπος, κάτω όμως από αυτή την φαινομενική απλότητα καλυπτόταν η θεότητα. Έτρωγε αληθινά, όπως κάθε άνθρωπος, όπως όλοι εμείς, γιατί είχε τις ανάγκες της σάρκας, όπως και εμείς. Ως Θεός όμως έθρεψε με πέντε ψωμιά τους πέντε χιλιάδες ανθρώπους (πρβλ. Ματθ. 14, 19). Πέθανε αληθινά ως άνθρωπος, ανέστησε όμως ως Θεός τον νεκρό που είχε τέσσερις μέρες πεθαμένος (πρβλ. Ιωάν. 11, 43). Κοιμήθηκε αληθινά στο πλοίο ως άνθρωπος (πρβλ. Ματθ. 8, 24) και περπάτησε πάνω στα κύματα ως Θεός (πρβλ. Ματθ. 14, 25).
Περί του Σταυρού
Ι΄. Αυτός σταυρώθηκε για τις αμαρτίες μας αληθινά. Κι αν ακόμα θελήσεις να το αρνηθείς αυτό, θα σε ελέγξει ο τόπος που είναι ολοφάνερος, ο μακάριος αυτός Γολγοθάς, όπου τώρα, για την αγάπη Εκείνου που σταυρώθηκε εδώ, έχουμε όλοι συγκεντρωθεί. Όλη η οικουμένη έχει πια γεμίσει από τεμάχια του Τίμιου Σταυρού. Και σταυρώθηκε ο Χριστός, όχι για τις αμαρτίες Του, αλλά για να ελευθερωθούμε εμείς από τις αμαρτίες μας. Καταφρονήθηκε τότε και ραπίστηκε (πρβλ. Ματθ. 26, 67) ως άνθρωπος, αλλά η κτίση όλη αναγνώρισε ότι ήταν Θεός. Γιατί ο ήλιος, όταν είδε τον δημιουργό του να ατιμάζεται, κρύφτηκε τρέμοντας, επειδή δεν μπορούσε να υποφέρει το θέαμα (πρβλ. Λουκ. 23, 45).
Περί της ταφής
ΙΑ΄. Τοποθετήθηκε κάτω από το λίθο του μνήματος αληθινά ως άνθρωπος (πρβλ. Ματθ. 27, 60), αλλά οι πέτρες ράγισαν από τον φόβο τους γι’ Αυτόν (πρβλ. Ματθ. 27, 51). Κατέβηκε στα καταχθόνια, για να λυτρώσει από εκεί μέσα τους δίκαιους. Γιατί, πες μου, θα ’θελες να απολαύσουν τη Χάρη μόνο οι ζωντανοί, από τους οποίους οι περισσότεροι δεν ήταν ευσεβείς και όσοι είχαν αποκλειστεί για τόσα πολλά χρόνια, από την εποχή ακόμα του Αδάμ, να μην ελευθερωθούν;
Ο προφήτης Ησαΐας κήρυξε γι’ Αυτόν θαρραλέα και δημόσια τόσα πολλά. Δεν θα ’θελες λοιπόν τώρα, που κατέβηκε ο Βασιλιάς να λυτρώσει τον κήρυκα; Εκεί βρισκόταν και ο Δαβίδ και ο Σαμουήλ και όλοι οι προφήτες και ο ίδιος ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, που τον είχε ρωτήσει με εκείνους που απέστειλε να τον συναντήσουν: «Εσύ είσαι που περιμένουμε ή να προσδοκάμε κάποιον άλλο;» (Ματθ. 11, 3). Δεν θα ’θελες να λυτρώσει όλους αυτούς με την κάθοδο του;
Περί της Αναστάσεως
ΙΒ΄. Ο Ιησούς όμως που κατέβηκε στα καταχθόνια πάλι ανέβηκε και αφού ενταφιάστηκε και παρέμεινε στον τάφο τρεις ημέρες, αναστήθηκε αληθινά. Και αν ποτέ σε περιγελάσουν οι Ιουδαίοι, να τους απαντήσεις αμέσως με την εξής ερώτηση: Ο Ιωνάς βγήκε από την κοιλιά του κήτους, όπου είχε παραμείνει τρεις ημέρες (πρβλ. Ιωάν. 2, 11) και ο Χριστός δεν θα μπορούσε να αναστηθεί από τον τάφο, όπου ήταν τρεις ημέρες θαμμένος; Τα οστά του Ελισσαίου ανέστησαν τον νεκρό με μια απλή επαφή (πρβλ. Δ΄ Βασ. 13, 21) και ο Δημιουργός των ανθρώπων άραγε δεν θα ανασταινόταν ευκολότερα με τη δύναμη του Θεού Πατέρα;
Αναστήθηκε λοιπόν αληθινά. Και μετά την Ανάσταση φανερώθηκε πάλι στους μαθητές. Μάρτυρες της Αναστάσεως Του είναι οι δώδεκα μαθητές Του (Πράξ. 2, 32), οι οποίοι δεν δωροδοκήθηκαν, ούτε τον ομολόγησαν με λόγια, κάνοντας του χάρη, αλλά αγωνίστηκαν και βασανίστηκαν μέχρι θανάτου για να βεβαιώσουν ότι αναστήθηκε αληθινά. Εξάλλου, όπως λέει η Αγία Γραφή: «Με την ομολογία δύο ή τριών μαρτύρων θα επιβεβαιωθεί κάθε λόγος» (πρβλ. Δευτ. 19, 15. Ματθ. 15, 16). Για την Ανάσταση του Χριστού μαρτυρούν δώδεκα. Άραγε ακόμα δεν πιστεύεις σ’ αυτήν;
Περί Αναλήψεως
ΙΓ΄. Αφού διάβηκε όλο τον δρόμο της υπομονής ο Ιησούς και αφού λύτρωσε τους ανθρώπους από την αμαρτία, ανέβηκε πάλι στον ουρανό, μέσα σε νεφέλη, που τον παρέλαβε σαν άρμα και τον ανύψωσε (πρβλ. Πράξ. 1, 9). Και καθώς ανέβηκε παραστεκόταν εκεί σιμά άγγελοι και οι απόστολοι παρακολουθούσαν με έντονη προσοχή. Αν όμως είναι κανείς που δεν πιστεύει σ’ αυτά που λέω, ας πιστέψει με τη δύναμη αυτών που θα δούμε στη συνέχεια.
Όλοι οι βασιλείς, όταν πεθαίνουν, χάνουν μαζί με τη ζωή και τη δύναμη. Ο Χριστός όμως μετά από τη Σταύρωση προσκυνείται από όλη την οικουμένη. Τον Εσταυρωμένο κηρύττουμε και τρέμουν οι δαίμονες. Πολλοί σταυρώθηκαν κατά καιρούς. Αλλά ποιου άλλου σταυρωμένου ποτέ η επίκληση έδιωξε δαίμονες;
ΙΔ΄. Να μη ντρεπόμαστε λοιπόν για τον Σταυρό του Χριστού. Κι αν κάποιος κάνει τον σταυρό του κρυφά, εσύ να σφραγίζεις με το σημείο του σταυρού το μέτωπο σου φανερά. Ώστε βλέποντας πάνω σου το βασιλικό σημάδι, να φύγουν μακριά οι δαίμονες. Να κάνεις το σημείο του σταυρού, όταν τρως και όταν πίνεις, όταν κάθεσαι, όταν κοιμάσαι και όταν σηκώνεσαι, όταν μιλάς και όταν περπατάς. Και με μια λέξη να κάνεις τον σταυρό σου παντού και πάντοτε.
Εκείνος που σταυρώθηκε εδώ στη γη, βρίσκεται στον ουρανό. Γιατί, αν μετά τον Σταυρό και την Ταφή παρέμενε στον τάφο, θα έπρεπε να ντρεπόμαστε. Τώρα όμως, Εκείνος που σταυρώθηκε σ’ αυτόν εδώ το Γολγοθά, αναλήφθηκε στον ουρανό από το Όρος των Ελαιών, που βρίσκεται εδώ ανατολικά (πρβλ. Λουκ. 24, 51). Από εδώ κατέβηκε στον άδη και αφού ανέβηκε κοντά μας, αναλήφθηκε από εδώ στον ουρανό, ενώ ο Θεός-Πατέρας απευθύνθηκε προς Αυτόν και του είπε: «Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να υποτάξω τους εχθρούς σου κάτω από τα πόδια σου» (Ψαλμ. 109, 1).
Περί Μέλλουσας Κρίσεως
ΙΕ΄. Αυτός ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός που αναλήφθηκε θα έρθει πάλι από τον ουρανό και όχι από τη γη. Και είπα όχι από τη γη, επειδή πρόκειται να έρθουν από τη γη πολλοί αντίχριστοι (πρβλ. Α΄ Ιωάν. 2, 18). Ήδη, όπως θα έχετε πληροφορηθεί, έχουν αρχίσει πολλοί να λένε: «Εγώ είμαι ο Χριστός» (πρβλ. Ματθ. 24, 5). Πρόκειται λοιπόν να έρθει το μισητό και βδελυκτό σίχαμα (πρβλ. Ματθ. 24, 15), που θα διακηρύξει ψεύτικα και παραπλανητικά ότι είναι ο Χριστός.
Εσύ όμως να προσδοκάς τον αληθινό Χριστό, τον Υιό του Θεού τον Μονογενή, που δεν θα ’ρθει πλέον από τη γη, αλλά από τον ουρανό. Αυτός θα φανεί σ’ ολόκληρη την οικουμένη, λαμπρότερος από κάθε αστραπή ή φωτεινή λάμψη και θα συνοδεύεται από αγγέλους, για να κρίνει πλέον ζωντανούς και νεκρούς, να εγκαταστήσει Βασιλεία ουράνια, αιώνια και ατελεύτητη. Να στερεωθείς λοιπόν και σ’ αυτή την αλήθεια της πίστεως και να προφυλαχθείς. Γιατί είναι πολλοί αυτοί που λένε ότι κάποτε θα τελειώσει η Βασιλεία του Χριστού.
Περί Αγίου Πνεύματος
ΙΣΤ΄. Να πιστεύεις και στο Άγιο Πνεύμα και να έχεις την ορθή γι’ Αυτό γνώση. Επειδή υπάρχουν πολλοί που δεν έχουν κοινωνία με το Άγιο Πνεύμα και διδάσκουν γι’ Αυτό βλάσφημες διδασκαλίες. Εσύ λοιπόν μάθε ότι είναι Ένα το Άγιο Πνεύμα (πρβλ. Α΄ Κορ. 12, 11), αδιαίρετο και πολυδύναμο. Αυτό ενεργεί πολλές δυνάμεις, δεν κομματιάζεται, γνωρίζει τα μυστήρια, ερευνάει τα πάντα και τα βάθη του Θεού (πρβλ. Α΄ Κορ. 2, 10). Αυτό κατέβηκε με μορφή περιστεράς πάνω στο κεφάλι του Χριστού, όταν βαπτιζόταν (πρβλ. Ματθ. 3, 16). Αυτό ενήργησε δια του Νόμου και των προφητών.
Αυτό και τώρα, κατά τον καιρό του Βαπτίσματος, θα σφραγίσει την ψυχή σου. Από αυτό το Άγιο Πνεύμα πηγάζει και συντηρείται κάθε νοερό δημιούργημα. Αν κάποιος τολμήσει και βλασφημήσει τη χάρη του Αγίου Πνεύματος δεν θα λάβει συγχώρεση ούτε σ’ αυτόν τον κόσμο, ούτε στον άλλο (πρβλ. Ματθ. 12, 32). Είναι «Ομότιμο» με τον Θεό Πατέρα και τον Υιό. Αυτό το Άγιο Πνεύμα κατευθύνει και κινεί και όλο τον Αγγελικό κόσμο, Θρόνους, Κυριότητες, Αρχές και Εξουσίες (πρβλ. Κολ. 1, 16).
Ένας είναι ο Θεός, ο Πατέρας του Χριστού (Α΄ Κορ. 8, 6). Και Ένας είναι ο Κύριος, Ιησούς Χριστός, ο Μονογενής Υιός του Ενός Θεού και Ένα είναι το Άγιο Πνεύμα, που όλους μας αγιάζει και μας κάνει θεούς «κατά χάριν». Αυτό μας αποκάλυψε όσες αλήθειες θέλησε να μας φανερώσει ο Θεός μέσα στον Νόμο, στα λόγια των προφητών, σ’ ολόκληρη την Παλαιά και Καινή Διαθήκη.
ΙΖ΄. Αυτή τη σφραγίδα της πίστεως, που τώρα σου είπα περιληπτικά, να έχεις πάντοτε στον νου σου. Και αν ευλογήσει ο Θεός, θα τα αναλύσουμε, όσο μπορούμε, όλα και θα τα κατοχυρώσουμε με χωρία της Αγίας Γραφής, αργότερα. Γιατί πρέπει, πάνω στα Άγια και Θεία Μυστήρια της Πίστεως μας, ούτε την παραμικρή ιδέα να διδάσκουμε, χωρίς να την κατοχυρώνουμε με τις αλήθειες που μας έχουν φανερωθεί μέσα στην Αγία Γραφή. Πρέπει να αποφεύγουμε με επιμέλεια κάθε πιθανολογία, ρητορισμό και εντυπωσιακό κατασκεύασμα, ώστε να μη παρασυρθούμε σε βλάσφημη κατάχρηση της διδασκαλίας.
Ούτε εμένα τον ίδιο, που σου τα λέω αυτά, να πιστέψεις αβασάνιστα, αν δεν σου δοθεί απόδειξη για όσα σας διδάσκω, από τις Άγιες Γραφές. Γιατί η σωτηρία αυτή που προσφέρεται δια της πίστεως μας, δεν πηγάζει ούτε στηρίζεται σε νοητικά κατασκευάσματα και ρητορικά καινολογήματα, αλλά σε αποδείξεις παρμένες από την Αγία Γραφή.
Κατηχήσεις, Αγίου Κυρίλλου Ιεροσολύμων.
εκδ. Ετοιμασία – Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου, Καρέα.
Μπορείτε να διαβάσετε και υπόλοιπα κεφάλαια των κατηχήσεων εδώ: Κατηχήσεις, Αγίου Κυρίλλου Ιεροσολύμων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου