Κεφάλαιο ΚΕ΄
1. Όχι μόνο με όσα ειπώθηκαν, αλλά και με όσα θα γίνουν υπό την εξουσία του αντιχρίστου, φαίνεται ότι αυτός, επειδή είναι αποστάτης και ληστής, θέλει να λατρεύεται ως Θεός και, ενώ είναι δούλος, θέλει να τον αναγορεύσουν βασιλιά. Παίρνοντας ο αντίχριστος όλη τη δύναμη του διαβόλου, δεν θα έλθει ως δίκαιος βασιλιάς, ούτε σαν να είναι νόμιμα υποταγμένος στον Θεό, αλλά θα έλθει ως ασεβής και άδικος και παράνομος, σαν αποστάτης και άδικος και ανθρωποκτόνος, σαν ληστής, ανακεφαλαιώνοντας στον εαυτό του την αποστασία του διαβόλου.
Και τα είδωλα μεν τα απορρίπτει για να πείσει ότι αυτός είναι Θεός. Ο ίδιος, όμως, υψώνοντας ένα είδωλο, περικλείει στον εαυτό του την ποικίλη πλάνη των υπολοίπων ειδώλων. Έτσι, αυτοί που προσκυνούν τον διάβολο με πολλά βδελύγματα, τον λατρεύουν με αυτό το ένα είδωλο· γι’ αυτόν δε ο απόστολος λέει στη Β΄ προς Θεσσαλονικείς επιστολή· «Ὅτι ἐὰν μὴ ἔλθῃ ἡ ἀποστασία πρῶτον καί ἀποκαλυφθῇ ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας, ὁ υἱός τῆς ἀπωλείας, ὁ ἀντικείμενος καί ὑπεραιρόμενος ἐπὶ πάντα λεγόμενον Θεὸν ἢ σέβασμα, ώστε αὐτὸν εἰς τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ καθίσαι, ἀποδεικνύντα ἑαυτὸν ὅτι ἐστὶ Θεὸς» (Β΄ Θεσ. 2, 3-4)
Φανερά, λοιπόν, δείχνει ο απόστολος την αποστασία του και ότι ανυψώνεται επάνω από κάθε τι που λέγεται Θεός ή λατρεύεται, δηλαδή, επάνω από κάθε είδωλο (διότι αυτοί, που τους λένε οι άνθρωποι θεούς, δεν είναι θεοί) και ότι αυτός με τυραννικό τρόπο θα επιχειρήσει να δείξει ότι είναι Θεός.
2. Εκτός από αυτά φανέρωσε και εκείνο, το οποίο δείξαμε δια πολλών· ότι ο ναός στα Ιεροσόλυμα έγινε με τη διαταγή του αληθινού Θεού. Ο ίδιος ο απόστολος αφ’ εαυτού και καθοριστικώς είπε ότι εκείνος ο ναός είναι του Θεού. Δείξαμε, όμως, στο τρίτο βιβλίο (κεφ. 9 έ) ότι οι ίδιοι οι απόστολοι κανένα δεν ονομάζουν Θεό, παρά μόνο αυτόν που είναι πραγματικά Θεός, δηλαδή, τον Πατέρα του Κυρίου μας, με τη διαταγή του οποίου έγινε ο ναός στα Ιεροσόλυμα, για τους λόγους που είπαμε. Σε αυτόν θα καθίσει ο «αντικείμενος», επιχειρώντας να δείξει τον εαυτό του ως Χριστό, καθώς και ο Κύριος λέει· «Ὅταν δὲ ἴδητε το βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν διὰ Δανιὴλ τοῦ προφήτου ἑστὼς ἐν τόπῳ ἁγίῳ – ὁ ἀναγινώσκων νοείτω – τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν ἐπὶ τὰ ὄρη, καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ καταβαινέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας… Ἔσται γὰρ τότε θλίψις μεγάλη, οἵα οὐ γέγονεν ἀπ ̓ ἀρχῆς κόσμου ἕως τοῦ νῦν οὐδ ̓ οὐ μὴ γένηται» (Ματθ. 24, 15-17· 21)
3. Ο Δανιήλ, επίσης, όταν είδε το τέλος της εσχάτης βασιλείας, δηλαδή, τους τελευταίους δέκα βασιλείς, στους οποίους διαιρείται η βασιλεία εκείνων, εναντίον των οποίων θα έλθει ο υιός της απώλειας, είπε ότι ανεφύησαν στο θηρίο δέκα κέρατα. Ένα δε, πολύ μικρό, ανεφύη στο μέσον αυτών και τρία από τα προηγούμενα ξεριζώθηκαν από το πρόσωπο του.
«Καὶ ἰδοὺ», λέει, «ὀφθαλμοὶ ὡσεὶ ὀφθαλμοὶ ἀνθρώπου ἐν τῷ κέρατι τούτῳ καὶ στόμα λαλοῦν μεγάλα καὶ ἡ ὅρασις αὐτοῦ μείζων τῶν λοιπῶν. Ἐθεώρουν καὶ τό κέρας ἐκεῖνο ἐποίει πόλεμον μετὰ τῶν ἁγίων καὶ ἴσχυε πρὸς αὐτούς, ἕως οὗ ἦλθεν ὁ παλαιὸς ἡμερῶν καὶ τὸ κρίμα ἔδωκεν ἁγίοις Υψίστου, καὶ ὁ καιρὸς ἔφθασε και τὴν βασιλείαν κατέσχον οἱ ἅγιοι» (Δανιήλ 7, 8· 20-22).
Κατόπιν, όταν εξηγεί τα οράματα, λέει· «Τὸ θηρίον τὸ τέταρτον, βασιλεία τετάρτη ἔσται ἐν τῇ γῇ, ἥτις ὑπερέξει πάσας τὰς λοιπὰς βασιλείας καὶ καταφάγεται πᾶσαν τὴν γῆν καὶ συμπατήσει αὐτὴν καὶ κατακόψει. Καὶ τὰ δέκα κέρατα αὐτοῦ, δέκα βασιλεῖς ἀναστήσονται, καί ὀπίσω αὐτῶν ἀναστήσεται ἕτερος, ὃς ὑπεροίσει κακοῖς πάντας τοὺς ἔμπροσθεν, καὶ τρεῖς βασιλεῖς ταπεινώσει· καὶ λόγους πρὸς τὸν Ὕψιστον λαλήσει καὶ τοὺς ἁγίους Υψίστου παλαιώσει καὶ ὑπονοήσει τοῦ ἀλλοιῶσαι καιροὺς καὶ νόμον, καὶ δοθήσεται ἐν χειρὶ αὐτοῦ ἕως καιροῦ καιρῶν καὶ ἥμισυ καιροῦ» (Δαν. 7, 23-25), δηλαδή, τρία χρόνια και έξι μήνες, κατά τα οποία, όταν έλθει, θα βασιλεύσει επάνω στη γη.
Γι’ αυτό, πάλι, ο απόστολος στη Β΄ προς Θεσσαλονικείς επιστολή, αναγγέλλοντας μαζί και την αιτία της ελεύσεως του, λέει τα εξής· «Καὶ τότε ἀποκαλυφθήσεται ὁ ἄνομος, ὃν ὁ Κύριος Ἰησοῦς ἀναλώσει τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ καὶ καταργήσει τῇ ἐπιφανείᾳ τῆς παρουσίας αὐτοῦ· οὗ ἐστιν ἡ παρουσία κατ ̓ ἐνέργειαν τοῦ σατανᾶ ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ σημείοις καὶ τέρασι ψεύδους καὶ ἐν πάσῃ ἀπάτῃ τῆς ἀδικίας ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις, ἀνθ’ ὧν τὴν ἀγάπην τῆς ἀληθείας οὐκ ἐδέξαντο εἰς τὸ σωθῆναι αὐτοὺς· καὶ διὰ τοῦτο πέμψει αυτοῖς ὁ Θεὸς ἐνέργειαν πλάνης εἰς τὸ πιστεῦσαι τῷ ψεύδει, ἵνα κριθῶσι πάντες οἱ μὴ πιστεύσαντες τῇ ἀληθείᾳ, ἀλλ ̓ εὐδοκήσαντες ἐν τῇ ἀδικία» (Β΄ Θεσ. 2, 8-12).
4. Και ο Κύριος σε όσους δεν τον πίστευαν, έλεγε το ίδιο· «Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρὸς μου, καὶ οὐ λαμβάνετε με ἐὰν ἄλλος ἔλθῃ ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἰδίῳ, ἐκεῖνον λήψεσθε» (Ιω. 5, 43). «Άλλον» ονομάζει τον αντίχριστο, διότι είναι αποξενωμένος από τον Κύριο. Και ο ίδιος είναι ο «άδικος κριτής», για τον οποίο ο Κύριος λέει ότι ούτε τον Θεό φοβόταν ούτε ανθρώπους ντρεπόταν (Λουκ. 18, 2) και στον οποίο κατέφυγε η χήρα που λησμόνησε τον Θεό, δηλαδή, η επίγεια Ιερουσαλήμ, για να ζητήσει το δίκαιο της από τον αντίδικο (Λουκ. 18, 3).
Αυτό, επίσης, θα κάνει στον καιρό της βασιλείας του· θα μεταφέρει τη βασιλεία του στην Ιερουσαλήμ και θα καθίσει στο ναό του Θεού, εξαπατώντας όσους τον προσκυνούν σαν να είναι ο ίδιος ο Χριστός. Γι’ αυτό ο Δανιήλ λέει πάλι· «Καὶ τὸ ἅγιον ἐρημωθήσεται· καὶ ἐδόθη ἐπὶ τὴν θυσίαν ἁμαρτία, καὶ ἐρρίφη χαμαὶ ἡ δικαιοσύνη, καὶ ἐποίησε καὶ εὐωδώθη» (Δαν. 8, 11-12).
Και ο άγγελος Γαβριήλ, εξηγώντας το όραμα του, έλεγε για το ίδιο θέμα· ««Καὶ ἐπ ̓ ἐσχάτων τῆς βασιλείας αὐτῶν ἀναστήσεται βασιλεὺς ἀναιδὴς προσώπῳ σφόδρα καὶ συνίων προβλήματα. Καὶ κραταιὰ ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ καὶ θαυμαστὴ καὶ διαφθερεῖ καὶ κατευθυνεῖ καὶ ποιήσει καὶ διαφθερεῖ ἰσχυροὺς καὶ λαὸν ἅγιον. Καὶ ὁ ζυγὸς τοῦ κλοιοῦ αὐτοῦ κατευθυνεῖ· δόλος ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ μεγαλυνθήσεται καὶ δόλῳ διαφθερεῖ πολλοὺς καὶ ἐπὶ ἀπωλείᾳ πολλῶν στήσεται καὶ ὡς ὡὰ χειρὶ συντρίψει» (Δανιήλ 8, 23-25).
Έπειτα φανερώνει και τον χρόνο της τυραννίας του, πότε θα καταδιωχθούν οι άγιοι, οι οποίοι προσφέρουν καθαρή θυσία στον Κύριο· «Καὶ ἐν τῷ ἡμίσει τῆς ἑβδομάδος, ἀρθήσεται θυσία καὶ σπονδή, καὶ ἐπὶ τὸ ἱερὸν βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως, καὶ ἕως τῆς συντελείας καιροῦ συντέλεια δοθήσεται ἐπὶ τὴν ἐρήμωσιν» (Δαν. 9, 27). Το «μισό της εβδομάδος» είναι τρία χρόνια και έξι μήνες.
5. Από όλα αυτά φανερώνονται όχι μόνο τα της αποστασίας και τα σχετικά με τον αντίχριστο, που ανακεφαλαιώνει στον εαυτό του όλη την πλάνη του διαβόλου, αλλά και επί πλέον ότι υπάρχει ένας και ο αυτός Θεός Πατέρας, τον οποίο κήρυξαν οι προφήτες και τον φανέρωσε ο Χριστός. Διότι, αν όσα προφήτευσε ο Δανιήλ για το τέλος τα επιβεβαίωσε ο Κύριος, λέγοντας· «Ὅταν ἴδητε το βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν διὰ Δανιὴλ τοῦ προφήτου» (Ματθ. 24, 15. Μαρκ. 13, 14) (στο Δανιήλ εξηγούσε τις οράσεις ο άγγελος Γαβριήλ, ο οποίος είναι ο αρχάγγελος του Δημιουργού που ευαγγελίσθηκε στη Μαρία την ολοφάνερη έλευση και την ενσάρκωση του Χριστού (Λουκ. 1, 26 έ)), πολύ καθαρά φαίνεται ένας και ο αυτός Θεός, ο οποίος έστειλε τους προφήτες και υποσχέθηκε τον Υιό και μας κάλεσε στην επίγνωση του.
Κεφάλαιο ΚΣΤ΄
1. Όλα τα σχετικά με τους εσχάτους καιρούς και τους δέκα βασιλείς που θα είναι κατ’ αυτούς τους καιρούς, και στους οποίους θα μοιρασθεί η εξουσία που κυριαρχεί τώρα, τα φανέρωσε σαφέστερα ο Ιωάννης, ο μαθητής του Κυρίου, στην Αποκάλυψη, δείχνοντας ποια ήταν τα δέκα κέρατα που είδε ο Δανιήλ, και λέγοντας ότι ο άγγελος του είπε τα εξής: «Καὶ τὰ δέκα κέρατα ἃ εἶδες δέκα βασιλεῖς εἰσιν, οἵτινες βασιλείαν οὔπω ἔλαβον, ἀλλ ̓ ἐξουσίαν ώς βασιλεῖς μίαν ώραν λαμβάνουσι μετά τοῦ θηρίου. Οὗτοι μίαν γνώμην ἔχουσι, καί τήν δύναμιν καί τήν ἐξουσίαν αὐτῶν τῷ θηρίῳ διδόασιν. Οὗτοι μετὰ τοῦ ἀρνίου πολεμήσουσι, καὶ τὸ ἀρνίον νικήσει αὐτοὺς, ὅτι κύριος κυρίων ἐστὶ καὶ βασιλεὺς βασιλέων» (Αποκ. 17, 12-14).
Είναι φανερό, λοιπόν, ότι τους τρεις από αυτούς τους φονεύει αυτός που πρόκειται να έλθει (ο Αντίχριστος) και οι υπόλοιποι θα υποταγούν σε αυτόν και ο ίδιος είναι ο όγδοος μεταξύ αυτών. Θα λεηλατήσουν τη Βαβυλώνα, θα την κατακαύσουν με φωτιά, θα δώσουν τη βασιλεία της στο θηρίο και θα καταδιώξουν την Εκκλησία. Αλλά μετά θα τους εξαφανίσει ο Κύριος, όταν έλθει. Επειδή, δηλαδή, πρέπει να διαιρεθεί η βασιλεία τους και έτσι να χαθεί, ο Κύριος λέει· «Πᾶσα βασιλεία μερισθεῖσα καθ ̓ ἑαυτῆς έρημοῦται καὶ πᾶσα πόλις ἢ οἰκία μερισθεῖσα καθ ̓ ἑαυτῆς οὐ σταθήσεται» (Ματθ. 12, 25).
Πρέπει, λοιπόν, η βασιλεία και η πολιτεία και η οικία να μοιρασθούν σε δέκα. Και γι’ αυτό ήδη προφήτευσε το μερισμό και τη διαίρεση. Και το τέλος ακριβώς της τετάρτης βασιλείας λέει ο Δανιήλ ότι είναι τα δάκτυλα των ποδών της εικόνας αυτής που είδε ο Ναβουχοδονόσορ και επάνω στους οποίους ήλθε η αχειρότμητος πέτρα. Και όπως λέει ο ίδιος· «Οἱ πόδες μέρος τι σιδηροῦν καὶ μέρος τι ὀστράκινον, ἕως οὗ ἐτμήθη λίθος ἄνευ χειρῶν καὶ ἐπάταξε την εἰκόνα ἐπὶ τοὺς πόδας τοὺς σιδηροῦς καὶ ὀστρακίνους καὶ ἐλέπτυνεν αὐτοὺς εἰς τέλος» (Δαν. 2, 33-34).
Μετά, πάλι, στην εξήγηση του ονείρου λέει· «Καὶ ὅτι εἶδες τοὺς πόδας καὶ τοὺς δακτύλους μέρος μὲν τι ὀστράκινον μέρος δὲ τι σιδηροῦν, βασιλεία διῃρημένη ἔσται, καὶ ἀπὸ τῆς ρίζης τῆς σιδηρᾶς ἔσται ἐν αὐτῇ, ὂν τρόπον εἶδες τὸν σίδηρον ἀναμεμειγμένον τῷ ὀστράκῳ· καὶ οἱ δάκτυλοι τῶν ποδῶν μέρος μὲν τι σιδηροῦν μέρος δέ τι οστράκινον» (Δαν. 2, 41-42). Τα δέκα, λοιπόν, δάκτυλα των ποδών είναι αυτοί οι δέκα βασιλείς, στους οποίους θα μοιρασθεί η βασιλεία.
Από αυτούς μερικοί θα είναι ισχυροί και δραστήριοι ή ενεργητικοί και άλλοι θα είναι νωθροί και άχρηστοι και δεν θα συμφωνούν, όπως λέει και ο Δανιήλ· «Μέρος τι τῆς βασιλείας ἔσται ἰσχυρὸν καὶ ἀπ’ αὐτῆς ἔσται συντριβόμενον. Ὅτι εἶδες τὸν σίδηρον ἀναμεμειγμένον τῷ ὀστράκῳ, συμμειγεῖς ἔσονται ἐν σπέρματι ἀνθρώπων καὶ οὐκ ἔσονται προσκολλώμενοι οὗτος μετὰ τούτου, καθὼς ὁ σίδηρος οὐκ ἀναμείγνυται μετὰ τοῦ ὀστράκου» (Δαν. 2, 42-43).
Και επειδή θα γίνει το τέλος, λέει· «Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τῶν βασιλέων ἐκείνων ἀναστήσει ὁ Θεὸς τοῦ οὐρανοῦ βασιλείαν, ἥτις εἰς τοὺς αἰῶνας οὐ διαφθαρήσεται, καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ λαῷ ἑτέρῳ οὐχ ὑπολειφθήσεται· λεπτυνεῖ καὶ λικμήσει πάσας τὰς βασιλείας, καὶ αὐτὴ ἀναστήσεται εἰς τοὺς αἰῶνας. Ὃν τρόπον εἶδες ὅτι ἀπὸ ὄρους ἐτμήθη λίθος ἄνευ χειρῶν καὶ ἐλέπτυνε τὸ ὄστρακον, τὸν σίδηρον, τὸν χαλκόν, τὸν ἄργυρον, τὸν χρυσὸν, ὁ Θεὸς ὁ μέγας ἐγνώρισε τῷ βασιλεῖ ἃ δεῖ γενέσθαι μετὰ ταῦτα, καὶ ἀληθινὸν τὸ ἐνύπνιον καὶ πιστὴ ἡ σύγκρισις αὐτοῦ» (Δαν. 2, 44-45).
2. Εάν, λοιπόν, ο Θεός ο μέγας έδειξε δια του Δανιήλ τα μέλλοντα και τα επιβεβαίωσε δια του Υιού και αν ο Χριστός είναι ο αχειρότμητος λίθος, ο οποίος θα εξαφανίσει τα πρόσκαιρα βασίλεια και θα φέρει την αιώνια βασιλεία, που είναι η ανάσταση των δικαίων («Αναστήσει», λέει, «ὁ Θεὸς τοῦ οὐρανοῦ βασιλείαν, ἥτις εἰς τὸν αἰῶνα οὐ διαφθαρήσεται» (Δαν. 2, 44), ελεγχόμενοι πλέον ας σωφρονισθούν όσοι αρνούνται τον Δημιουργό και δεν συμφωνούν ότι τους προφήτες προαπέστειλε ο Πατέρας που έστειλε και τον Κύριο μας, αλλά ισχυρίζονται ότι οι προφητείες έγιναν από διαφορετικές Δυνάμεις.
Όσα, λοιπόν, διακήρυξε ο Δημιουργός, όμοια με όλους τους προφήτες, αυτά επιτέλεσε ο Χριστός στο τέλος, διακονώντας το θέλημα του Πατρός και εκπληρώνοντας την οικονομία για το ανθρώπινο γένος. Αυτούς, λοιπόν, που βλασφημούν τον Δημιουργό, είτε με τα λόγια, είτε ολοφάνερα, όπως τους Μαρκιωνίτες, είτε για να ανατρέπουν τη διδασκαλία της Γραφής, όπως τους Ουαλεντινιανούς, και όλους τους ψευδώνυμους Γνωστικούς, όλοι όσοι λατρεύουν τον Θεό πρέπει να τους αναγνωρίσουν ότι είναι όργανα του σατανά, ότι με αυτούς φανερώθηκε ο σατανάς τώρα, όχι πριν, για να βλασφημούν τον Θεό, ο οποίος προετοίμασε το αιώνιο πυρ για όλη την αποστασία.
Ο ίδιος μόνος του δεν τολμά απροκάλυπτα να βλασφημήσει τον Κύριο του, όπως και στην αρχή με τον όφι εξαπάτησε τον άνθρωπο, σαν να κρυβόταν από τον Θεό. [Καλώς είπε ο Ιουστίνος ότι πριν από την παρουσία του Κυρίου ουδέποτε τόλμησε ο σατανάς να βλασφημήσει τον Θεό*, διότι ακόμη δεν ήξερε την καταδίκη του**]. Οι προφήτες μίλησαν περί αυτού με παραβολές και αλληγορίες. Μετά την έλευση του Κυρίου, από τους λόγους του Χριστού και των αποστόλων του έμαθε ξεκάθαρα ότι το αιώνιο πυρ προετοιμάσθηκε γι’ αυτόν (Ματθ. 25, 41), επειδή με τη θέληση του αποστάτησε από τον Θεό, καθώς, επίσης, και για όλους εκείνους που δεν μετανοούν, αλλά παραμένουν στην αποστασία.
* Για το ότι ο σατανάς προ της ελεύσεως του Χριστού δεν ήταν βέβαιος για την αιώνια καταδίκη του, αντίθετα μάλιστα είχε κρυφή ελπίδα σωτηρίας, και γι’ αυτό ακόμη δεν είχε τολμήσει να βλασφημήσει τον Κύριο ή να σκεφθεί κάποια ανταρσία εναντίον του, διαβάζουμε όχι μόνο στον Ιουστίνο και στον Ειρηναίο, αλλά και στον Επιφάνιο (Πανάριος, αιρ. 39, Η. PG 41, 676Α-Β), στον συγγραφέα των ποιημάτων Adversus Marcionem (στα έργα του Τερτυλλιανού, βιβλ. 1, κεφ. 3. PL 2, 1057, A), στον Ισίδωρο Πηλουσιώτη (βιβλ. 2, επ. 90, Απολλωνίω επισκόπω. PG 78, 533) και στον Οικουμένιο (Υπόμνημα στη Β΄ Πέτρου. PG 119, 573C).
** Ευσεβίου, Εκκλησιαστική Ιστορία Δ΄ (ΒΕΠ 19, 303, 2-4). Είναι άγνωστο από ποιο έργο του Ιουστίνου προέρχεται το απόσπασμα αυτό, το οποίο διασώζει ο Ευσέβιος.
Με τέτοιους ανθρώπους βλασφημεί τον Θεό, ο οποίος επάγει την κρίση, σαν ήδη να καταδικάσθηκε, και το αμάρτημα της αποστασίας του το αποδίδει στον Δημιουργό του και όχι στη δική του θέληση και γνώμη. Όπως ακριβώς όσοι παραβαίνουν τους νόμους και τιμωρούνται, κατηγορούν τους νομοθέτες και όχι τον εαυτό τους, έτσι και αυτοί, πλήρεις διαβολικού πνεύματος, επιφέρουν αναρίθμητες κατηγορίες στον Δημιουργό μας, ο οποίος και το Πνεύμα της ζωής δώρισε σε εμάς και τον νόμο τον έδωσε κατάλληλο για όλους.
Και όμως αυτοί αρνούνται ότι είναι δίκαιη ή κρίση του Θεού. Γι’ αυτόν τον λόγο και επινοούν κάποιον άλλον Πατέρα, ο οποίος δεν φροντίζει, ούτε προνοεί για τα δικά μας, ή ακόμη συνευδοκεί με όλες τις αμαρτίες.
Κεφάλαιο ΚΖ΄
1. Εάν, λοιπόν, δεν κρίνει ο Πατέρας, τότε ή δεν τον ενδιαφέρει τίποτε ή συνευδοκεί με όλα όσα γίνονται. Και αν δεν κρίνει, όλοι θα είναι εξ ίσου και θα συγκαταριθμηθούν στην ίδια κατάσταση. Θα είναι δε περιττή η έλευση του Χριστού και χωρίς νόημα, εφ’ όσον δεν κρίνει.
Διότι ήλθε «διχάσαι ἄνθρωπον κατὰ τοῦ πατρὸς αὑτοῦ, καὶ θυγατέρα κατὰ τῆς μητρὸς, καὶ νύμφην κατὰ τῆς πενθερᾶς» (Ματθ. 18, 35). Επίσης, καθώς λέει, ενώ δύο είναι στο ίδιο κρεβάτι, ο ένας παραλαμβάνεται και ο άλλος αφήνεται· και ενώ δύο αλέθουν στο μύλο, ή μία παραλαμβάνεται και η άλλη αφήνεται (βλ. Λουκ. 17, 35) στο τέλος θα διατάξει τους θεριστές πρώτα να μαζέψουν τα ζιζάνια και να τα δέσουν σε δεμάτια και να τα κατακαύσουν στο άσβεστο πυρ, ενώ το σιτάρι να το μαζέψουν στην αποθήκη (βλ. Ματθ. 13, 30) και ότι τα πρόβατα μεν τα καλεί στην «ήτοιμασμένην βασιλείαν», ενώ τα ερίφια τα στέλνει στο αιώνιο πυρ, το οποίο προετοίμασε ο Πατέρας αυτού για τον διάβολο και τους αγγέλους αυτού (Ματθ. 25, 33-34 και 41).
Ο Λόγος ήλθε· «εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν» (Λουκ. 2, 34). «Εἰς πτῶσιν» μεν όσων δεν πιστεύουν σε αυτόν και τους οποίους απείλησε με μεγαλύτερη καταδίκη στην κρίση από ό,τι τα Σόδομα και τα Γόμορρα (Λουκ. 10, 12). «Εἰς ἀνάστασιν» δε όσων πιστεύουν και κάνουν το θέλημα του ἐν οὐρανοῖς Πατρός. Η έλευση, λοιπόν, του Υιού είναι ίδια για όλους, θα κρίνει δε και θα ξεχωρίσει τους πιστούς και τους απίστους.
Διότι με τη δική τους γνώμη όσοι πιστεύουν, κάνουν το θέλημα του και με τη δική τους, πάλι, γνώμη όσοι απειθούν στην εντολή, δεν ασπάζονται τη διδασκαλία του. Είναι φανερό ότι ο Πατέρας του Χριστού τους έκανε όλους παρομοίως, ώστε να έχει ο καθένας τη δική του γνώμη και ελεύθερο το φρόνημά του. Τα βλέπει όλα και προνοεί για όλα, «τον ήλιο αυτού ανατέλλων επί πονηρούς και αγαθούς και βρέχων επί δικαίους και αδίκους» (Ματθ. 5, 45).
2. [Σε όσους διατηρούν τη φιλία με τον Θεό σε αυτούς παρέχει την επικοινωνία μαζί του. Η επικοινωνία δε με τον Θεό είναι ζωή και φως και απόλαυση των αγαθών που δίδει. Σε εκείνους, που με τις αντιλήψεις τους απομακρύνονται από τον Θεό, φέρει τον χωρισμό που διάλεξαν οι ίδιοι. Ο χωρισμός δε από τον Θεό είναι ο θάνατος, όπως ο χωρισμός από το φως είναι το σκοτάδι. Ο χωρισμός από τον Θεό σημαίνει ότι χάνουμε όλα τα αγαθά που δίνει. Όσοι, λοιπόν, με την αποστασία έχασαν αυτά που είπαμε, διότι στερήθηκαν όλα τα αγαθά, ζουν μέσα σε όλες τις τιμωρίες.
Ο Θεός δεν τιμωρεί πρώτος, αλλά ακολουθεί η τιμωρία του, διότι τους στερεί από όλα τα αγαθά. Αιώνια δε και ατέλειωτα είναι τα αγαθά που δίδει ο Θεός. Και γι’ αυτό η στέρηση τους είναι αιώνια και ατέλειωτη. Επειδή το φως υπάρχει συνεχώς, όσοι τύφλωσαν τον εαυτό τους ή τυφλώθηκαν από άλλους, διαρκώς στερούνται την απόλαυση του φωτός. Δεν είναι το φως εκείνο που τους φέρει την τιμωρία της τυφλώσεως*], αλλά η ίδια η τύφλωση τους επιφέρει τη συμφορά τους.
* Ιωάννη Δαμασκηνού, Εις τα Ιερά Παράλληλα. PG 96, 280B και 537Α.
Και γι’ αυτό ο Κύριος έλεγε· «Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ κρίνεται» (Ιω. 3, 18), δηλαδή, δεν χωρίζεται από τον Θεό, διότι με την πίστη ενώθηκε με τον Θεό. «Ὁ δὲ μὴ πιστεύων ἤδη κέκριται ὅτι μὴ πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ Θεοῦ» δηλαδή, χωρίζεται από τον Θεό με τη δική του θέληση και γνώμη. «Αὕτη δὲ ἐστιν ἡ κρίσις, ὅτι τὸ φῶς ἐλήλυθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἠγάπησαν οἱ ἄνθρωποι μᾶλλον τὸ σκότος ἢ τὸ φῶς. Πᾶς γὰρ ὁ φαῦλα πράσσων μισεῖ τὸ φῶς καὶ οὐκ ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ ἐλεγχθῇ τὰ ἔργα αὐτοῦ· ὁ δὲ ποιῶν τὴν ἀλήθειαν ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς, ἵνα φανερωθῇ αὐτοῦ τὰ ἔργα, ὅτι ἐν Θεῷ ἐστιν είργασμένα» (Ιω. 3, 19-21).
ΚΗ΄
1. [Επειδή, λοιπόν, σε αυτόν τον κόσμο άλλοι μεν προστρέχουν στο φως και με την πίστη ενώνονται με τον Θεό, άλλοι δε απομακρύνονται από το φως και χωρίζονται από τον Θεό, έρχεται ο Λόγος του Θεού και δίδει σε όλους την κατάλληλη κατοικία. Έτσι όσοι βρίσκονται στο φως, απολαμβάνουν τα αγαθά που είναι στο φως, και όσοι βρίσκονται στο σκοτάδι, παίρνουν τα κακά που βρίσκονται σε αυτό. Γι’ αυτό ο Κύριος λέει ότι όσους μεν είναι στα δεξιά τους καλεί στη βασιλεία των ουρανών, όσους δε είναι στα αριστερά θα τους στείλει στο αιώνιο πυρ (Ματθ. 25, 34 και 41). Μόνοι τους στερήθηκαν όλα τα αγαθά*].
* Ιωάννη Δαμασκηνού, Εις τα Ιερά Παράλληλα.
2. Και γι’ αυτό ο απόστολος λέει· « ̓Ανθ’ ὧν τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ οὐκ ἐδέξαντο εἰς τὸ σωθῆναι αὐτούς· καὶ διὰ τοῦτο πέμψει αὐτοῖς ὁ Θεὸς ἐνέργειαν πλάνης εἰς τὸ πιστεῦσαι αὐτοὺς τῷ ψεύδει, ἵνα κριθῶσι πάντες οἱ μὴ πιστεύσαντες τῇ ἀληθείᾳ, ἀλλ ̓ εὐδοκήσαντες ἐν τῇ ἀδικίᾳ» (Β΄ Θεσ. 2, 10-12). Όταν έλθει ο αντίχριστος, μόνος του θα ανακεφαλαιώσει την αποστασία στον εαυτό του και με τη δική του θέληση, ελεύθερα, θα κάνει όσα επιτελεί και θα καθίσει στο ναό του Θεού, ώστε σαν Χριστό να τον λατρεύουν όσοι θα παρασυρθούν από αυτόν (Β. Θεσ. 2, 4). Γι’ αυτόν τον λόγο δικαίως θα ριφθεί στη λίμνη του πυρός (Απ. 19, 20).
Όμως, ο Θεός τα γνωρίζει όλα από πριν και προνοεί και στον κατάλληλο καιρό στέλνει τέτοιον άνθρωπο· «εἰς τὸ πιστεῦσαι τῷ ψεύδει, ἵνα κριθῶσι πάντες οἱ μὴ πιστεύσαντες τῇ ἀληθείᾳ, ἀλλὰ εὐδοκήσαντες ἐν τῇ ἀδικίᾳ» (Β. Θεσ. 2, 11-12). Αυτού του αντιχρίστου την έλευση ο Ιωάννης τη φανέρωσε στην Αποκάλυψη ως εξής:
«Καὶ τὸ θηρίον ὃ εἶδον ἦν ὅμοιον παρδάλει καὶ οἱ πόδες αὐτοῦ ὡς ἄρκου, καὶ τὸ στόμα αυτοῦ ὡς στόμα λέοντος. Καὶ ἔδωκεν αὐτῷ ὁ δράκων την δύναμιν αὐτοῦ καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ καὶ ἐξουσίαν μεγάλην. Καὶ μίαν ἐκ τῶν κεφαλῶν αὐτοῦ ὡς ἐσφαγμένην εἰς θάνατον. Καὶ ἡ πληγὴ τοῦ θανάτου αὐτοῦ ἐθεραπεύθη, καὶ ἐθαύμασεν ὅλη ἡ γῆ ὀπίσω τοῦ θηρίου, καὶ προσεκύνησαν τῷ δράκοντι, τῷ δεδωκότι τὴν ἐξουσίαν τῷ θηρίῳ, καὶ προσεκύνησαν τῷ θηρίῳ λέγοντες· τίς ὅμοιος τῷ θηρίῳ; τίς δύναται πολεμῆσαι μετ ̓ αὐτοῦ; καὶ ἐδόθη αὐτῷ ἐξουσία μῆνας τεσσαράκοντα δύο. Καὶ ἤνοιξε το στόμα αὐτοῦ εἰς βλασφημίαν πρὸς τὸν Θεόν, βλασφημῆσαι τὸ ὄνομα αὐτοῦ καὶ τὴν σκηνὴν αὐτοῦ, τοὺς ἐν τῷ οὐρανῷ σκηνοῦντας. Καὶ ἐδόθη αὐτῷ ἐξουσία ἐπὶ πᾶσαν φυλὴν καὶ λαὸν καὶ γλῶσσαν καὶ ἔθνος. Καὶ προσκυνήσουσιν αὐτὸν πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς, οὗ οὐ γέγραπται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν τῷ βιβλίῳ τῆς ζωῆς τοῦ ἀρνίου τοῦ ἐσφαγμένου ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Εἴ τις ἔχει οὖς, ἀκουσάτω. Εἴ τις εἰς αἰχμαλωσίαν ἀπάγει, εἰς αἰχμαλωσίαν ὑπάγει· εἴ τις ἐν μαχαίρᾳ ἀποκτέννει, δεῖ αὐτὸν ἐν μαχαίρᾳ ἀποκτανθῆναι. Ὧδέ ἐστιν ἡ ὑπομονὴ καὶ ἡ πίστις τῶν ἁγίων» (Αποκ. 13, 2-10).
Έπειτα και για τον υπασπιστή του, τον οποίο ονομάζει «ψευδοπροφήτη», λέει· «Ελάλει ώς δράκων. Καὶ τὴν ἐξουσίαν τοῦ πρώτου θηρίου πᾶσαν ποιεῖ ἐνώπιον αὐτοῦ. Καὶ ποιεῖ τὴν γῆν καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ κατοικοῦντας ἵνα προσκυνήσωσι τὸ θηρίον τὸ πρῶτον, οὗ ἐθεραπεύθη ἡ πληγὴ τοῦ θανάτου αὐτοῦ. Καὶ ποιήσει σημεία μεγάλα, ἵνα καὶ πῦρ ποιῇ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβαίνειν εἰς τὴν γῆν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων. Καὶ πλανᾷ τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς» (Αποκ. 13, 11-14).
Αυτά τα σημεία μη νομίζει κανείς πως τα κάνει με θεία δύναμη, αλλά με μαγική ενέργεια. Και δεν είναι άξιο απορίας εάν με τα δαιμόνια και τα πνεύματα της αποστασίας, που τον υπηρετούν, κάνει τα σημεία, με τα οποία εξαπατά όσους κατοικούν επάνω στη γη.
«Καὶ εἰκόνα», λέει, «κελεύσει γενέσθαι τῷ θηρίῳ καὶ δοθήσεται πνεῦμα τῇ εἰκόνι, ἵνα καὶ λαλήσῃ ἡ εἰκὼν καὶ ποιήσῃ ὅσοι ἐὰν μὴ προσκυνήσωσιν αὐτῇ, ἵνα ἀποκτανθῶσι. Καὶ ποιήσει δοθῆναι χάραγμα ἐπὶ τοῦ προσώπου καὶ ἐπὶ τῆς χειρὸς τῆς δεξιᾶς, ἵνα μή τις δύνηται ἀγοράσαι ἢ πωλῆσαι εἰ μὴ ὁ ἔχων τὸ χάραγμα τοῦ ὀνόματος τοῦ θηρίου ἢ τὸν ἀριθμὸν τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ. Καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτοῦ χξς΄» (Αποκ. 13, 14-18)· έξι εκατοντάδες και έξι δεκάδες και έξι μονάδες. Δηλαδή, ομιλεί για την ανακεφαλαίωση όλης της αποστασίας του, η οποία έγινε κατά τη διάρκεια έξι χιλιάδων ετών.
3. [Σε όσες ημέρες έγινε ο κόσμος, σε τόσες χιλιετηρίδες τελειώνει. Και γι’ αυτό λέει η Γραφή «Καὶ συνετελέσθησαν ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, καὶ πᾶς ὁ κόσμος αὐτῶν. Καὶ συνετέλεσεν ὁ Θεὸς τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἕκτῃ τὰ ἔργα αὐτοῦ ἃ ἐποίησε καὶ κατέπαυσεν ὁ Θεὸς ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ» (Γεν. 2, 1-2). Αυτό αναφέρεται σε όσα έγιναν πριν και προφητεύει όσα θα γίνουν στο μέλλον. Διότι «ή ημέρα Κυρίου ὡς χίλια ἔτη» (Β΄ Πετρ. 2, 8). Σε έξι, λοιπόν, ημέρες τελείωσαν όσα έγιναν. Επομένως, είναι φανερό ότι το τέλος τους είναι το έτος έξι χιλιάδες]*.
* Εξέδωσε ο Cotelier (Patr. Apost. II notae in epist. Barn. 15)
4. Και γι’ αυτό σε όλον αυτόν τον καιρό, ο άνθρωπος, που στην αρχή πλάσθηκε με τα χέρια του Θεού, δηλαδή, με τον Υιό και το άγιο Πνεύμα, γίνεται «κατ ̓ εἰκόνα καὶ καθ ̓ ὁμοίωσιν» (βλ. Γεν. 1, 26) Θεού. Πετάγονται τα άχυρα, δηλαδή, ή αποστασία. Μέσα στην αποθήκη συγκεντρώνεται το σιτάρι (πρβλ. Ματθ. 3, 12. 13, 30. Λουκ. 3, 17), δηλαδή, όσοι καρποφορούν την πίστη προς τον Θεό.
Και γι’ αυτό η θλίψη είναι αναγκαία γι’ αυτούς που σώζονται, ώστε συντετριμμένοι, κατά κάποιον τρόπο, και εκλεπτυσμένοι και ενωμένοι δια της υπομονής με τον Λόγο του Θεού και πυρωμένοι να είναι κατάλληλοι για το βασιλικό δείπνο. [Όπως είπε κάποιος από τους δικούς μας, που καταδικάσθηκε στα θηρία για τη μαρτυρία του Θεού, «σῖτός εἰμι Θεοῦ, καὶ δι ̓ ὀδόντων θηρίων ἀλήθομαι, ἵνα καθαρὸς ἄρτος εὑρεθῶ»*] **.
* Ιγνατίου, επ. προς Ρωμαίους 4, 1 (ΒΕΠ 2, 275)
** Ευσεβίου, Εκκλησιαστική Ιστορία, Γ΄, 36, 12 (ΒΕΠ 19, 277, 20-22).
Κεφάλαιο ΚΘ΄
1. Στα προηγούμενα βιβλία αναφέραμε τους λόγους, για τους οποίους ο Θεός ανέχθηκε αυτά να γίνουν έτσι και δείξαμε ότι όλα αυτά έγιναν για τη σωτηρία του ανθρώπου. Ο Θεός προσανατολίζει προς την αθανασία την ελεύθερη βούληση και το αυτεξούσιο του και τον προετοιμάζει για να είναι καταλληλότερος στην αιώνια υποταγή προς τον Θεό. Και γι’ αυτό η κτίση έγινε για τη χρήση του ανθρώπου. Όχι ο άνθρωπος για την κτίση, αλλά η κτίση για τον άνθρωπο.
Τα έθνη, και αυτά ακόμη που δεν ύψωσαν τα μάτια τους στον ουρανό, ούτε ευχαρίστησαν τον Δημιουργό τους, ούτε θέλησαν να δουν το φως της αληθείας, αλλά είναι κρυμμένοι σαν τυφλοπόντικες στο βάθος της μωρίας, δικαίως ο λόγος του Θεού τους χαρακτήρισε «ώς σταγὼν ἀπὸ κάδου καὶ ὡς ροπὴ ζυγοῦ καὶ ὡς οὐδὲν» (Ησ. 40, 15 και 17).
Είναι τόσο χρήσιμοι και κατάλληλοι για τους δικαίους, όσο όφελος δίνει το καλάμι στην αύξηση του σίτου και το άχυρο που καίγεται στη διεργασία του χρυσού. Και γι’ αυτό, όταν στο τέλος ξαφνικά η Εκκλησία θα φύγει από εδώ, «ἔσται θλίψις, οἵα οὐ γέγονεν ἀπ’ ἀρχῆς οὐδ ̓ οὐ μὴ γένηται» (Ματθ. 24, 41) 2. Αυτός είναι ο τελευταίος αγώνας των δικαίων, στον οποίο νικούν και στεφανώνονται με την αφθαρσία.
2. Και γι’ αυτό στο θηρίο, που θα έλθει, [ανακεφαλαιώνεται κάθε αδικία και κάθε δόλος, ώστε όλη ή δύναμη της αποστασίας που συνέρρευσε και κλείσθηκε μέσα στο θηρίο να καταλήξει στην κάμινο του πυρός (Αποκ. 19, 20). Σωστά, λοιπόν, και το όνομα του θα έχει τον αριθμό χξς΄. Διότι σε αυτόν ανακεφαλαιώνει όλη την προ του, κατακλυσμού κακία], η οποία έγινε από την αποστασία των αγγέλων. [Ο Νώε, δηλαδή, ήταν 600 ετών, όταν επήλθε ο κατακλυσμός (Γεν. 7, 6) για να εξαλείψει την αμαρτία], εξ αιτίας της φαύλης γενεάς που υπήρχε στα χρόνια του (Γεν. 6, 4).
[Ανακεφαλαιώνει, όμως, και όλη την ειδωλολατρία από την εποχή του κατακλυσμού*] και το φόνο των προφητών και την καύση των δικαίων. [Εκείνη, επίσης, η εικόνα, που έστησε ο Ναβουχοδονόσορ, είχε ύψος 60 πήχεων και πλάτος έξι πήχεων (Δαν. 3, 1)]. Εξ αιτίας αυτής, ο Ανανίας, ο Αζαρίας και ο Μισαήλ, επειδή δεν την προσκύνησαν, ρίχθηκαν στην κάμινο του πυρός (Δαν. 3, 20) και με αυτό που τους συνέβη, προφήτευσαν την καύση των δικαίων, η οποία θα συμβεί στο τέλος. [Όλη εκείνη η εικόνα ήταν προτύπωση της παρουσίας του αντιχρίστου], ο οποίος έχει την αξίωση μόνο αυτόν να λατρεύουν όλοι οι άνθρωποι.
* Ιωάννη Δαμασκηνού. Εις τα Ιερά Παράλληλα. Πρβλ. PG 96, 525
[Τα 600, λοιπόν, έτη του Νώε, επί του οποίου έγινε ο κατακλυσμός εξ αιτίας της αποστασίας, και οι πήχεις της εικόνας], εξ αιτίας της οποίας οι δίκαιοι ρίχθηκαν στο καμίνι, [σημαίνουν, όπως είπαμε, τον αριθμό του ονόματος, στον οποίο συγκεφαλαιώνεται όλη η αποστασία των 6000 ετών, η αδικία, η πονηρία], η ψευδοπροφητεία και ο δόλος, εξ αιτίας των οποίων θα επέλθει και ο κατακλυσμός του πυρός.
Κεφάλαιο Λ΄
1. [Έτσι, λοιπόν, έχουν αυτά. Σε όλα, επίσης, τα σπουδαία και αρχαία αντίγραφα υπάρχει αυτός ο αριθμός. Και μαρτυρούν εκείνοι που είδαν προσωπικά τον Ιωάννη. Αλλά και ο λόγος μας διδάσκει ότι ο αριθμός του ονόματος του θηρίου, σύμφωνα με τον υπολογισμό που κάνουν οι Έλληνες, βρίσκεται με τα γράμματα που περιέχει]*. Το 666, δηλαδή, έχει τόσες δεκάδες, όσες και εκατοντάδες, και τόσες εκατοντάδες, όσες και μονάδες (διότι ο αριθμός 6 που διατηρείται ο ίδιος δείχνει την ανακεφαλαίωση όλης αυτής της αποστασίας που έγινε στην αρχή, στους μέσους χρόνους και θα γίνει και στο τέλος).
* Ευσεβίου, Εκκλησία, Ε΄, 8, 5 (ΒΕΠ 19, 327, 7-12).
[Δεν ξέρω, λοιπόν, πως έπεσαν έξω μερικοί που ακολούθησαν τους αμαθείς και απέρριψαν το μεσαίο αριθμό του ονόματος, δηλαδή, αφαίρεσαν κακόβουλα πενήντα αριθμούς, και θέλουν να είναι αντί για έξι δεκάδες μία δεκάδα]. Αυτό νομίζω πως ήταν σφάλμα των αντιγραφέων, όπως συνήθως γίνεται, διότι οι αριθμοί τίθενται και με γράμματα και εύκολα το ελληνικό γράμμα, που σημαίνει τον αριθμό 60 (το ξ΄), εξηγήθηκε με το ελληνικό γράμμα ι΄ (που σημαίνει δέκα). Έπειτα [άλλοι εξέλαβαν αυτόν τον αριθμό, χωρίς να εξετάσουν. Μερικοί τον επινόησαν έτσι σκόπιμα, από απλότητα και παράκαιρα. Άλλοι, από άγνοια του καλού, τόλμησαν να αναζητήσουν και όνομα, που έχει εσφαλμένο και εντελώς αποτυχημένο αριθμό.
Όσους, όμως, το έκαναν αυτό από απλότητα και αθωότητα φυσικό είναι να τους συγχωρήσει ο Θεός. Ενώ όσοι από κενοδοξία ορίζουν ονόματα με εσφαλμένο αριθμό και αποφαίνονται για το όνομα που αυτοί επινόησαν, αυτοί δεν θα μείνουν ατιμώρητοι, διότι εξαπάτησαν και αυτούς ακόμη που τους πίστευσαν. Και η πρώτη τους τιμωρία είναι το ότι αστόχησαν στην αλήθεια και αυτό, που δεν υπάρχει, το εξέλαβαν ότι υπάρχει.
Εξ άλλου, εφ’ όσον εκείνος που πρόσθεσε ή αφαίρεσε κάτι από τη Γραφή έχει μεγάλο επιτίμιο, και ένας τέτοιος κατ’ ανάγκην πέφτει στο ίδιο επιτίμιο (Απ. 22, 18-19). Θα επακολουθήσει δε και άλλος μεγάλος κίνδυνος για όσους από πριν εξέλαβαν εσφαλμένα το όνομα του αντιχρίστου. Αν αυτοί μεν νομίζουν πως έχει άλλο όνομα και εκείνος έλθει με άλλο, εύκολα θα τους εξαπατήσει, αφού δεν έχει έλθει ακόμη εκείνος που πρέπει να τον αποφεύγουν].
2. Πρέπει, λοιπόν, να τα ξεχάσουν όλα αυτά και να επιστρέψουν στον πραγματικό αριθμό του ονόματος, για να μη θεωρούνται ότι επέχουν θέση ψευδοπροφητών. Αλλά να ξέρουν το βέβαιο αριθμό που είπε η Γραφή, δηλαδή, τον αριθμό 666, και να περιμένουν πρώτα τη διαίρεση της βασιλείας σε δέκα βασιλείς. Μετά δε να ξέρουν ότι, ενώ εκείνοι βασιλεύουν και νομίζουν πως είναι ασφαλισμένα τα έργα τους και αυξάνει η βασιλεία τους, αυτός, που ξαφνικά θα έλθει, σφετεριζόμενος την εξουσία τους και εκφοβίζοντας αυτούς που είπαμε πριν και έχοντας το όνομα που περιέχει τον αριθμό που προαναφέραμε, αυτός πραγματικά θα είναι «τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως» (Δαν. 9, 27. Ματθ. 24, 15. Μαρ 13, 14).
Αυτό λέει και ο απόστολος: «Ὅταν λέγωσιν, εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς ἐφίσταται ὄλεθρος» (Α΄ Θεσ. 5, 3). Ο Ιερεμίας, όμως, όχι μόνο την αιφνίδια έλευση του, αλλά και τη φυλή, από την οποία θα έλθει, τη φανέρωσε λέγοντας· «Ἐκ Δὰν ἀκουσόμεθα φωνὴν ὀξύτητος ἵππων αὐτοῦ, ἀπὸ φωνῆς χρεμετισμοῦ ἱππασίας ἵππων αὐτοῦ σεισθήσεται πᾶσα ἡ γῆ καὶ ἥξει καὶ καταφάγεται τὴν γῆν καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς, πόλιν καὶ τοὺς κατοικοῦντας ἐν αὐτῇ» (Ιερ. 8, 16). Και γι’ αυτό στην Αποκάλυψη δεν συγκαταριθμείται αυτή η φυλή με εκείνες που σώζονται.
3. [Είναι, λοιπόν, ασφαλέστερο και πιο ακίνδυνο να περιμένουμε την έκβαση της προφητείας, παρά με εικασίες να προσπαθούμε να βρούμε να μαντεύσουμε το όνομα. Είναι δε δυνατό να βρούμε πολλά ονόματα που έχουν τον ίδιο αριθμό]*. Παρά αυτά, όμως, παραμένει το ίδιο πρόβλημα. [Διότι αν βρίσκαμε πολλά ονόματα που έχουν αυτόν τον αριθμό, πρέπει να ερευνήσουμε ποιο από αυτά θα πάρει ο αντίχριστος, όταν έλθει]. Για το ότι τα λέμε αυτά όχι από έλλειψη ονομάτων, τα οποία να έχουν τον αριθμό αυτού του ονόματος, αλλά από φόβο προς τον Θεό και από ζήλο προς την αλήθεια, ως απόδειξη ας είναι τα εξής·
* Ιωάννη Δαμασκηνού. Εις τα Ιερά Παράλληλα.
Είναι φανερό ότι το όνομα «ΕΥΑΝΘΑΣ» έχει τον αριθμό που ζητούμε, αλλά τίποτε δεν βεβαιώνουμε γι’ αυτό. Όμως, και το όνομα «ΛΑΤΕΙΝΟΣ» έχει τον αριθμό 666. Και είναι πολύ πιθανό, διότι ή τελευταία βασιλεία (ή ρωμαϊκή) έχει αυτό το όνομα. Δηλαδή, οι Λατίνοι είναι αυτοί που κυβερνούν τώρα. Αλλά δεν θα καυχηθούμε εμείς γι’ αυτό. Και στη λέξη «ΤΕΙΤΑΝ» η πρώτη συλλαβή γράφεται με δύο ελληνικά φωνήεν τα, το ε και το ι. Γι’ αυτό και το βρίσκουμε ως το πλέον αξιόπιστο από όλα τα ονόματα. Καθότι περιέχει τον αριθμό που είπαμε πριν και έχει έξι γράμματα. Η κάθε συλλαβή αποτελείται από τρία γράμματα και είναι παλιά λέξη και ασυνήθιστη.
Ούτε, βέβαια, κάποιος από τους βασιλείς αυτούς, που έχουμε τώρα, ονομάσθηκε «ΤΕΙΤΑΝ». Ούτε κάποιο από αυτά τα είδωλα, που λατρεύουν δημόσια οι Έλληνες και οι βάρβαροι, έχει αυτό το όνομα. Και θείο όνομα το θεωρούν αυτό πολλοί, ώστε ακόμη και τον ήλιο τον ονομάζουν «Τιτάνα» αυτοί που βασιλεύουν τώρα. Και περιέχει κάποια ένδειξη ότι τιμωρεί και εκδικείται, διότι εκείνος (ο αντίχριστος) υποκρίνεται ότι εκδικείται για όσους κακουχούνται. Εξ άλλου και παλιό όνομα είναι και αξιόπιστο και βασιλικό, μάλλον δε όνομα τυράννου.
Μολονότι, λοιπόν, αυτό το όνομα «ΤΕΙΤΑΝ» έχει τόσους λόγους να μας πείσει, έχει δε και την πιθανότητα να συναγάγουμε από πολλά μήπως ονομάζεται «ΤΕΙΤΑΝ» αυτός που θα έλθει, [εμείς δεν ριψοκινδυνεύουμε για το όνομα του αντιχρίστου να αποφαινόμαστε με σιγουριά. Αν έπρεπε φανερά να κηρύσσεται τώρα το όνομα του, θα το έλεγε ο Ιωάννης που είδε και την Αποκάλυψη. Αυτήν, άλλωστε, δεν την είδε πριν από πολύ καιρό, αλλά σχεδόν στη δική μας γενιά προς το τέλος της βασιλείας του Δομετιανού].
4. Έδειξε τον αριθμό του ονόματος, για να φυλαγόμαστε από αυτόν, όταν έλθει, αφού γνωρίζουμε ποιος είναι. Αποσιώπησε δε το όνομα του, διότι δεν αξίζει να το πει το άγιο Πνεύμα. Αν το είχε πει, ίσως και θα παρέμενε για πολύ. Τώρα, όμως, επειδή «ἦν καὶ οὐκ ἔστι, καὶ μέλλει ἀναβαίνειν ἐκ τῆς ἀβύσσου καὶ εἰς ἀπώλειαν υπάγειν» (Αποκ. 17, 8), σαν να μην υπάρχει καθόλου, δεν λέει ούτε το όνομα του. Και αυτού που δεν υπάρχει, ούτε και το όνομα του λέγεται.
Όταν αυτός ο αντίχριστος θα έχει ερημώσει τα πάντα σε αυτόν τον κόσμο, βασιλεύοντας τρία χρόνια και έξι μήνες, και θα καθίσει στο ναό των Ιεροσολύμων, τότε θα έλθει ο Κύριος από τους ουρανούς επί των νεφελών και εν τη δόξα του Πατρός (Ματθ. 16, 27. Μαρκ. 13, 26). Εκείνον μεν και όσους υπακούουν σε αυτόν θα τους στείλει στη λίμνη του πυρός (Αποκ. 19, 20). Στους δικαίους, όμως, θα φέρει τους χρόνους της βασιλείας, δηλαδή, την ανάπαυση, την εβδόμη ημέρα που αγίασε (Γεν. 2, 2-3), και θα αποκαταστήσει για τον Αβραάμ την υπόσχεση της κληρονομίας. Σε αυτήν τη βασιλεία, λέει ο Κύριος, πολλοί θα έλθουν από την ανατολή και τη δύση και θα αναπαυθούν μαζί με τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ (Ματθ. 8, 11).ΠΗΓΗ
Εισαγωγή – Μετάφραση – Σχόλια: Ειρηναίου Χατζηεφραιμίδη.
Ostracon Publishing, Θεσσαλονίκη 2017
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου